Nieuws overzicht

Wonen in een energieneutraal huis zonder gasaansluiting

Hoe is het om te wonen in een (bijna) energieneutrale woning? Energieadviseur Joost Rienks woont al meer dan een jaar in een huis zonder gasaansluiting. Het bevalt hem goed, al moest hij in het begin wel enkele problemen met installaties oplossen.

In 2013 besloten mijn vriendin en ik ons appartement in de binnenstad te gaan verruilen voor een woning met tuin. Als adviseur op het gebied van energiebesparing voor de zakelijke markt wil je dan ook graag een energiezuinige woning vanwege de duurzaamheid, de lagere energiekosten, maar zeker ook uitnieuwsgierigheid. Werkt het bij woningen anders dan bij de scholen en kantoren die ik in mijn werk tegen kom? Een leerzame zoektocht leidde naar een ‘energieneutrale’ woning, waar we inmiddels een jaar naar tevredenheid in wonen.

Speld in een hooiberg?
Onze zoektocht begon tijdens de NVM Open Huizen Dag. We bezochten een huis uit de jaren twintig van de vorige eeuw. We vonden het huis beiden erg mooi, maar een energierekening van €250 per maand zette ons aan het denken. Al snel bleek dit in stookkosten te zitten en isoleren zou een serieus ingrijpende en dure grap worden. Exit jaren twintig-woning!
Een mooi nieuwbouwproject in klassieke stijl bleek stadsverwarming te hebben. Hoewel het huis als ‘verwarmd met duurzame restwarmte’ werd aangeprezen, zagen wij hier vooral nadelen. We hoorden slechte verhalen via vrienden, kennissen en de media over slechte verbruiksmeters, slechte service, hoge kosten en contracten tot het einde der tijden. De bestudering van het koopcontract bevestigde meteen dat we voor onbepaalde tijd aan de lokale warmteleverancier vast zouden zitten. En dat vonden we geen fijn idee. Exit mooie nieuwbouwwoning met stadsverwarming!

De makelaar met wie we onze bezwaren deelden wees ons op een nieuwbouwproject met ‘energieneutrale’ jaren dertig-woningen. Een woning zonder gasaansluiting, dus vrij van aardbevings- en Poetingas. Hoewel achterin de verkoopbrochure ‘energieneutraal’ voor ‘een zo laag mogelijk energieverbruik’ bleek te staan, zagen we genoeg aanleiding om het huis te kopen. Het hele arsenaal aan bewezen technieken was opengetrokken; een zeer dik isolatiepakket, driedubbel glas, een combi-warmtepomp in combinatie met een verticale bodemwarmtewisselaar en vloerverwarming en -koeling, warmteterugwinning op het douchewater en tot slot twaalf zonnepanelen. Dus lage energiekosten en geen vaste kosten voor een gasaansluiting.

Let goed op als koper
Voor, tijdens en na de oplevering bleek dat zelfs bewezen technieken lastige materie kunnen zijn voor aannemers en installateurs en dat oplettendheid voor de kopers geboden is. Al tijdens de bouw bleek dat de zonnepanelen in de zomer om vier uur in de schaduw kwamen te liggen. De zonnepanelen waren op een veranda geplaatst, net als bij de buren. Onze veranda stond te dicht bij die van de buren en kwam daardoor in de schaduw te staan. Niet handig als je je energie duurzaam wilt opwekken. De vloerkoeling werkte in eerste instantie niet, omdat de installateur twee leidingen had verwisseld. Als we in de slaapkamer aan de thermostaat draaiden, veranderde de temperatuur in de studeerkamer, en andersom. De garage werd in eerste instantie voluit warm gestookt, omdat een thermostaatkraan niet goed bevestigd was.

Zonnepanelen
De buren hebben een half jaar niets opgewekt met hun zonnepanelen. Ze hadden niet in de gaten dat tijdens een stroomstoring de zekering van de zonnepanelen eruit geklapt was. Gederfde teruglevering was ongeveer 1000 kWh. Voor mij allemaal bewijzen dat aannemers en installateurs (ja, inderdaad meervoud, want ik weet vrijwel zeker dat die van mij niet de enigen zijn) nog heel wat te leren hebben om met deze technieken om te gaan en ze goed te installeren. Ook de uitleg rondom de installaties aan de bewoners kan stukken beter. Het is voor de energiebewuste eigenaar goed om te weten wat hij op de slimme meter kan zien. Of hoe hij tijdens vakanties kan besparen op het energieverbruik van de warmtepomp. Je mag verwachten dat installateur je dat goed uitlegt.

Meten is weten
Omdat ik natuurlijk erg benieuwd was hoe energiezuinig we zouden zijn, ben ik vanaf het begin het stroomverbruik van alle apparaten gaan monitoren. Achter de grotere apparaten zoals oven, wasmachine, inductiekookstel en warmtepomp heb ik een Plugwise-meetstekker geïnstalleerd. Ook de zonnepanelen zijn bemeterd. Zo werd verbruik en opwekking per uur zichtbaar. De warmtepomp blijkt, zoals verwacht, de grootste gebruiker van energie. Op gepaste afstand volgens oven, wasmachine en droger.

Zelf energie opwekken
We wonen nu een jaar in ons nieuwe huis en het bevalt goed. Alle problemen met de installaties zijn opgelost. Binnen is het altijd behaaglijk warm of koel. Koken op inductie bevalt, na een korte gewenningsperiode, goed. We hebben nog de BTW over de zonnepanelen van de Belastingdienst teruggekregen. Mijn vriendin en ik vinden het leuk om de eigen energie op te wekken, gaan bewuster met energie om. We kijken regelmatig op de meters om te kijken wat opgewekt en teruggeleverd is. We hebben in een jaar een kleine 2900 kWh opgewekt, zoals op basis van het aantal Wattpiek was verwacht. Daarom konden we 1750 kWh terugleveren in een jaar en komt ons nettoverbruik op 4500 kWh uit, wat ons per maand €70 kost. En dat is het dan, want kosten voor gas hebben we niet. Het is een stuk minder dan voor ons appartementje en zeker niet veel voor een ruim huis als het onze. Maar energieneutraal? Zeker niet!

Een zonnige toekomst
Onze verwachting is dat het energieverbruik nog verder zal dalen. We zullen in het tweede jaar meer gaan profiteren van de warmte uit de bodem. De vloer hoeft niet meer uitgestookt te worden om het vocht te verwijderen en de installaties werken nu goed. Mijn vriendin en ik zijn al aan het filosoferen over zonnecollectoren voor het warme water of extra PV-panelen om meer elektriciteit te kunnen opwekken. Gezien de gewoonte van mijn vriendin om regelmatig lekker lang in bad te gaan, worden het waarschijnlijk de zonnecollectoren. Ook de discussie over het vervangen van halogeenverlichting door LED loopt nog. Mijn vriendin vindt de energiezuinige LED’s niet altijd even gezellig en ik moet haar daar helaas wel een beetje gelijk in geven.

Werk aan de winkel
Ik hoop dat Nederland er voor kiest om meer van dit soort woningen te bouwen. Deze woningen zijn, in eerste instantie, mogelijk wat duurder vanwege de installaties en de extra isolatie. Die meerprijs is echter een investering in een duurzame en onafhankelijke toekomst. Vanwege aardbevingsgevaar kunnen we minder gas oppompen in Groningen. Als ik vervolgens mag kiezen tussen Poetin subsidiëren door gas in Rusland te kopen of de huizenmarkt te subsidiëren om Neerlands gasverbruik te verminderen, dan is voor mij de keuze eenvoudig. En voor de huiseigenaren niet onbelangrijk: het kan goed(koop) toeven zijn in een zeer energiezuinige woning zonder gasaansluiting.

Installaties kunnen beter
Installatiebedrijven zullen hun kennis en kunde van dit soort installaties moeten vergroten en tijdens het bouwproces zorgvuldiger moeten werken, zodat de installaties vanaf dag één goed werken. Mijn advies aan toekomstige kopers is om je tijdens de aankoop en rond de oplevering goed te laten informeren over de techniek in de woning. Kijk of je andere, onafhankelijke bronnen van informatie kunt vinden naast de makelaar en de aannemer.

Kortom: werk aan de winkel voor de politiek, projectontwikkelaars, installateurs en huizenkopers!