Nieuws overzicht

Neem balansdag voor energieverbruik

Een jaar of tien geleden kwam de balansdag in zwang; één dag in de week waarop je minder calorieën naar binnen werkt, zonder dat het afvallen ongezond en moeilijk vol te houden wordt. Bedrijven en andere organisaties kunnen hun energieverbruik vaak flink verminderen. De eerste stap daartoe is het opstellen van een goede energiebalans.


In een brief aan premier Rutte geven 28 wetenschappers aan dat Nederland haar CO2-doel kan halen met energiebesparing. Aanleiding hiervoor is de gewonnen rechtszaak van Urgenda tegen de Rijksoverheid. Deze energiebesparing moet dan vooral de extra duurzame opwekking uit het Energieakkoord aanvullen. Wie met de Trias Energetica bekend is, zal zijn vraagtekens zetten bij de prioriteitstelling van duurzame opwekking boven besparing, maar dat terzijde. De uitspraak van de wetenschappers lijkt nog voorzichtig, omdat we in Nederland nogal slordig met onze energie omspringen en er nog veel potentiele besparingen op de plank liggen. Hieronder bevindt zich een grote portie laaghangend fruit; besparingen die met kleine, of soms zelfs zonder, investeringen behaald kunnen worden. Wat voor besparingen dat zijn, verschilt per organisatie.

Boekhouders en hipsters aan de macht
In het kader van energie en energiebesparing bij bedrijven, scholen en andere organisaties valt mij het volgende op:

Geen zicht op energieverbruik
Ten eerste blijkt in contacten met facilitair managers of KAM (kwaliteit, arbeidsomstandigheden en milieu)-managers in het kader van energiebesparingsonderzoeken steeds dat de energierekening het domein van de administratie is. Gas en elektra komen via de meter binnen en een keer per maand valt er een rekening op de mat. Een administratief medewerker betaalt deze rekening min of meer automatisch. De organisatie richt zich met name op de euro’s en niet op de achterliggende kilowatturen of kubieke meter gas. En dat is jammer. Heel jammer, want zo heeft niemand in de gaten hoeveel energie verbruikt, of verspild, wordt.

Alleen populairste maatregelen
En als het om investeringsbeslissingen gaat zijn veelal de hipsters aan de macht. Met ‘hipsters’ bedoel ik mensen die graag altijd de mooiste en nieuwste spullen hebben. Hierbij gaat het met name om het uiterlijk vertoon, waardoor ze niet verder kijken dan de populairste en in het meest in het oog springende maatregelen, zoals LED-verlichting en elektrische auto’s. Voor een dak vol zonnepanelen komen wethouders en pers nog wel opdraven, voor een warmtewisselaar of spouwmuurisolatie is dat niet het geval.

Verantwoord balansen
De sleutel tot verantwoord energie besparen is balansen. Met verantwoord bedoel ik het nemen van maatregelen die financieel tot een optimaal rendement leiden en niet de bedrijfsvoering of gezondheid en welbevinden van medewerkers schaden. Balansen is op een rij zetten waar de ingekochte energie voor wordt gebruikt. Door een balans over het energieverbruik van een organisatie op te stellen wordt inzichtelijk waar de energie aan op gaat. Is dat verlichting? Of toch de verwarming van het kantoor of koeling van producten? Misschien is het wel intern transport! Dat verschilt per organisatie en is voor een school anders, dan voor een logistiek centrum, een winkel of een kaasfabriek. Met de energiebalans in de hand kan gericht gezocht worden naar maatregelen om de energierekening af te slanken. Ook komt het laaghangend fruit in beeld. Het is de eerste stap naar een efficiënter en concurrerender organisatie.

Dikkerdje van Europa
Waarom gebeurt dit zo weinig in Nederland? Vooral omdat het nut niet duidelijk is, omdat de werkwijze niet bekend is en er ook door de overheid geen noodzaak gecreëerd is. Veel organisaties vinden het tijdrovend en ingewikkeld, vooral omdat ze hun eigen energierekening niet begrijpen. De Nederlandse overheid wil vooral niet te veel verplichten. Waar in omringende landen als Groot-Brittannië en Duitsland grote energieverbruiker worden verleidt om energiemanagement volgens ISO-50001 toe te passen, hobbyt Nederland een beetje met ‘energiezorg’ en meerjarenafspraken. Hoewel in het Activiteitenbesluit van de Wet Milieubeheer wel verplichtingen staan voor bedrijven, worden deze maar mondjesmaat gehandhaafd. De Britse en Duitse aanpak verhoudt zich tot de Nederlandse, als een dieetplan van een professionele diëtist tot een boterzachte intentie om minder te snoepen. Zo worden we het ongezonde dikkerdje van Europa.

En nu vooruit!
Ik verwacht niet dat het kabinet Rutte, of het kabinet van zijn opvolger, energiemanagement van vooral grootverbruikers gaat stimuleren of zelfs verplichten. Ook niet als de Rijksoverheid een eventueel hoger beroep tegen Urgenda verliest. Lagere overheden kunnen wel een positieve bijdrage leveren door de milieudiensten op te dragen de wet te handhaven. Een verstandige ondernemer wacht echter niet totdat er een ambtenaar op de stoep staat, maar begint morgen aan zijn balansdag voor de energierekening. Beter geen crashdieet, maar een eerste stap naar professioneel energiemanagement. Denk daar maar eens over na.